Vác thánh giá đi tu thiền?

Nguyễn Hữu Liêm Tối thứ bảy, 15/12, vừa qua, ở Sóng cũng vẫn có một buổi ca nhạc như thế. Lần này có chủ đề "Mừng Giáng Sinh". Chương trình đã đi sâu vào phần giữa khi cô Yên Ly bước lên sân khấu. Cô khoảng chừng ngoài 40 tuổi, người Công giáo, mang chiếc thánh giá khá lớn bỏ ngoài áo trên ngực. ... hiển thị thêm Nguyễn Hữu Liêm

Tối thứ bảy, 15/12, vừa qua, ở Sóng cũng vẫn có một buổi ca nhạc như thế. Lần này có chủ đề "Mừng Giáng Sinh". Chương trình đã đi sâu vào phần giữa khi cô Yên Ly bước lên sân khấu. Cô khoảng chừng ngoài 40 tuổi, người Công giáo, mang chiếc thánh giá khá lớn bỏ ngoài áo trên ngực. Trước khi hát, Yên Ly trao quà Giáng sinh cho hết quan khách, rồi cô bắt đầu bằng vài câu tâm sự.

"Khi Pháp đã thông, khi Mê đã thức, khi Nghiệp đã giải, thì đường Luân Hồi sẽ không trở lại".

Cái gì? Đây là ngôn ngữ của một tín đồ Công giáo?

Càng đi sâu vào câu chuyện, Yên Ly không nói gì về mình, mà tiếp tục theo đuổi một "thời pháp" hoạt bát, trôi chảy, nghe như là từ cửa miệng thuyết giảng của một thiền sư nằm lòng kinh sách nhà Phật. Hỏi ra mới biết rằng cô vừa theo học xong một lớp thiền trong phái Tánh Không của thầy Thông Triệt, một môn đệ của Thiền sư Thích Thanh Từ. Khi Yên Ly cất tiếng cho bài ca "Hỏi" viết bởi một sư cô, âm hưởng của văn thiền chuyển sâu ý nghĩa vào giòng nhạc quen thuộc đã làm cho người nghe thấy một cái gì là lạ nhưng lại rất gần.

Tôi tự hỏi rằng, không biết rằng cô là một tín đồ Công giáo đang giảng Phật pháp, hay là một Phật tử đang hát bài ngợi ca Giáng sinh?

Trong men rượu và âm thanh, và qua hình ảnh bình dị của Yên Ly, tôi thấy mơ hồ cái nỗi niềm khúc mắc về tôn giáo như là một số biểu tượng và ngôn từ, đối với nội dung và bản sắc đạo học như là ý nghĩa cứu cánh tối hậu, đang được giải hóa. Trong thể dạng bình dân của chiếc thánh giá quen thuộc, hòa theo tiếng ca cũng rất là đơn giản, tôi nhìn ra một tâm chất thuần khiết và cao cả của một con người phụ nữ Việt Nam nơi Yên Ly.

Và khi Yên Ly vái nhận sư Thông Triệt làm thầy, một lần nữa, cô lại vượt qua cái "của mình" trong niềm tin và truyền thống Công giáo độc tôn và bảo thủ để tìm đến một con đường đạo học khác, cũng là lúc cô đã nắm được tinh hoa tôn giáo. Không có tôn giáo nào là tuyệt đối - tất cả là những hệ thống biểu tượng, những chỉ dấu dẫn đường ra khỏi cõi vô minh, để hướng dẫn con người đi vào con đường ánh sáng tới vùng của giải thoát và cứu rỗi.

Không những Yên Ly biết mời rượu ngon cho tha nhân, cô còn biết đến nguyên tắc điều độ và khai mở trong niềm tin vào tôn giáo truyền thống của chính mình.

Trong buổi ra mắt sách về thiền lý của thầy Thông Triệt hai tuần trước ở một nhà hàng gần đó, ngoài Yên Ly, các người học thiền mới theo thầy bao gồm một số không nhỏ là tín đồ Công giáo. Họ cùng lên sân khấu hát nhạc thiền, phát biểu cảm tưởng trong ngôn ngữ thiền học, cùng ăn chay, cùng nhau đứng chung với thầy để chụp hình một cách hân hoan, hỷ lạc. Cơn say tôn giáo của họ thưở nào nay đã trở nên chất rượu giải hòa trong tình người và đạo lý khai dung.

Lý tưởng lớn lao của văn minh Tây phương hiện đại, trong truyền thống Thiên Chúa giáo, chỉ có thể được đạt đến khi nó có khả năng hóa giải những con người đầy ngã mạn với các tín đồ cuồng nhiệt để đem họ sang đến cõi tâm thức khai phóng, cấp tiến và không cố chấp. Người Công giáo hoàn tất tư chất tín đồ khi họ vượt qua biên giới tôn giáo khép kín vốn thường hay nhân danh chỉ có mình mới là người "có đạo"; người Phật giáo hoàn mãn cơ trình tu học khi họ không còn vỗ ngực mình cho đạo ta là "khoa học, cao siêu".

Sự sống còn của đạo học sẽ tuỳ vào khả năng của các tín đồ biết khai tử tinh thần cố chấp tôn giáo tự trong tâm - như Chúa Jesus đã phán, "Không ai có thể được sống lại nếu không đã phải được chuyển hóa trong tinh thần" (John 3).

Chúa Jesus kêu gọi, "Hãy vượt qua bên kia bờ" (Luke 8). "Nếu kẻ nào muốn theo Ta thì hãy bỏ lại cái 'ta' (self) của họ bên này bờ… (Thử hỏi) được chi cho kẻ có cả thế gian nhưng đánh mất chân Ngã (true Self)?" (Luke 9).

Có phải đây là lời kinh Bát Nhã? Hai bờ của tôn giáo, của Công Giáo đối với Phật Giáo, trong mùa Giáng sinh năm nay đã được nối lại, ít nhất là ở nơi chốn vỉa hè rất bình dị của một thị trấn xứ xa này, bằng một "con đò Bát Nhã" - mà trong lòng thuyền vô cùng đó, tôi có nhìn thấy hình bóng của những con người thế gian lận đận, đầy gian nan, như Yên Ly, ngồi bình an trông chờ.
2 câu trả lời 2